1. Berek JS, ed. Initial assessment and communication. Novak’s gynecology, 12th ed. Baltimore: Williams & Wilkins, 1996:1-18.

Po Polsku

Po Angielsku

Skuteczne komunikowanie się lekarza

z pacjentem -wyzwanie stawiane przez coraz

wię kszy post ę p techniczny

Effective Patient and Physician Communication:

The Challenge Posed by Increasingly

Sophisticated Techniques

Jonathan S. Berek, MD, MMSc, redaktor naczelny Journal of Gynecologic Techniques. Tł umaczy ł Mariusz G ó rnicz

Jedną z najbardziej podstawowych umiejętności lekarza jest nawiązywanie i utrzymywanie kontaktu z pacjentem. Ponieważ mamy skłonność do korzystania z nowych rozwiązań technicznych, jednocześnie coraz bardziej koncentrujemy się na samej operacji, powinniśmy, jako lekarze, przykładać większą wagę do wzajemnego rozumienia się z naszymi pacjentami. Skuteczna komunikacja jest obecnie pożądana bardziej niż kiedykolwiek przedtem.

One of the most essential of all techniques is that of creating and maintaining communication between patient and physician. As we become more technologically inclined and operationally centered, physicians must strive to improve our focus on issues of personal interaction with our patiens. The demand for more effective communication is greater than ever.

W czasach wzrastającej złożoności wiedzy, zwiększa się potrzeba wyjaśniania i tłumaczenia społeczeństwu skutków wprowadzania nowych rozwiązań technicznych. Stosowanie skomplikowanych badań genetycznych, badań przesiewowych w kierunku nowotworów czy innych chorób, skomplikowanych testów diagnostycznych do monitorowania choroby wymaga, aby nasza zdolność właściwego ich interpretowania i oceny była równie precyzyjna i dokładna jak same te badania. Naszym celem musi stać się utrzymanie i poprawa jakości kontaktów indywidualnych z naszymi pacjentami i poszerzenie zakresu tego wzajemnie korzystnego oddziaływania dla dobra ogółu.

During a time of increased scientific complexity, there are enhanced requirements to clarify and explain the impact of our new technologies to the public. Issues of genetic testing, screening techniques for cancer and other diseases, and the use of sophisticated tests for follow-up monitoring of disease mandate that our ability to interpret and evaluate these modalities be as sophisticated and effective as the tests themselves. Our goal must be to enhance and preserve the one-to-one interaction with our patients and broaden the scope of that productive interaction to benefit the public.

Pacjenci chcą, aby lekarz był w stanie wyjaśnić, dlaczego zaleca wykonywanie określonych badań a innych, o których dowiadują się ze środków masowego przekazu – nie. Media często zalewają społeczeństwo informacjami, które są niedokładne i w których można się pogubić. My, lekarze, też niekiedy przyczyniamy się do takiej dezinformacji ¹ .

Patients need us to be able to explain why we do or do not recommend certain tests that they learn about from the media. The public is often bombarded with information that is confusing and inaccurate. We physicians have occasionally contributed to these miscommunications (1).

Podtrzymywanie i rozwój indywidualnego kontaktu utrudniają siły zakłócające optymalną komunikację między lekarzem a pacjentem. Polityka ekonomiczna lecznictwa rynkowego wymusza skracanie czasu poświęcanego jednemu pacjentowi, co może utrudniać właściwy kontakt lekarza z pacjentem i ograniczać możliwości korzystnej wzajemnie wymiany informacji. Jeżeli przestaniemy zwracać na to uwagę, pewnego dnia okaże się, że poziom wiedzy pacjentów na temat koniecznych badań i zabiegów leczniczych zmniejszył się. Musimy wypracować sposoby pozwalające na usprawnienie komunikacji nawet w sytuacji, gdy czas kontaktu lekarza z pacjentem coraz bardziej się skraca. Pomocnikami lekarzy są w tej materii asystenci, pielęgniarki, a także materiały audiowizualne; nic jednak nie zastąpi przemyślanego, starannie zaplanowanego i pełnego zrozumienia kontaktu człowieka z człowiekiem, lekarza z pacjentem ^2,3 .

The maintenance and development of communication are complicated by the forces that discourage optimal patient – physician interactions. Managed care strategies tend to decrease the time spent per patient, and this trend could discourage communication and potentially limit effective interaction. If our profession is not vigilant we will find that our patients  understanding of needed diagnostic and therapeutic interventions will diminish. We must discover techniques that enchance and foster more effective communication even as the duration of contact per patient decreases. Physician "extenders"    such as physician assistants    nurses, and the use of audiovisual materials, may help: but nothing can substitute for thoughtful, careful, and compasslonate person-to-person, patient-to-physician contact (2,3).

Wyzwanie, jakie stanowi niezadowalająca percepcja społeczna spraw związanych z medycyną, jest dodatkowo spotęgowane naszą – jako lekarzy – nieumiejętnością szybkiego upowszechniania ważnych informacji z dziedziny medycyny. Brzmi to paradoksalnie, jeżeli wziąć pod uwagę ogromną liczbę ilość środków masowego przekazu na całym świecie. Jednak wiele z nich jest zdominowanych przez organizacje, dla których rozpowszechnianie dokładnych informacji medycznych nie jest priorytetem. Lekarze dopiero zaczynają reagować na to wyzwanie, głównie za pośrednictwem Internetu. Jednocześnie ogromna liczba źródeł niejednokrotnie sprzecznych informacji uniemożliwia przeciętnemu odbiorcy wybór potrzebnych informacji i ich interpretację.

The challenge created by the public's inadequate perception of medical issues is exacerbated by our inability to make important medical information readily accessible to them. This is paradoxical given the proliferation of mass media outlets available around the globe. However, many of these technologies are dominated by organizations whose priorities do not include accurate dissemination of medical information. Our profession is only now getting into the act, largely through the Internet. At the same time, the dizzying array of information sources, many of them contradictory, prevents the average reader from conveniently sorting data and making a reasonable interpretation

Jednym z najdobitniejszych tego przykładów jest stosowanie CA125 do wykrywania raka jajnika za pomocą badania krwi. Chociaż jak dotąd nie istnieją dowody naukowe przemawiające za stosowaniem tego markera w badaniach przesiewowych, lekarze rozpowszechnili przekonanie, że CA125 może być przydatny do tego celu, ugruntowując tym samym koncepcję poddawania temu badaniu wszystkich kobiet w celu wykrycia nowotworu jajnika przed wystąpieniem przerzutów. Odsetek wyników prawdziwie dodatnich w badaniach przesiewowych z wykorzystaniem CA125 wynosi jedynie ok. 2%, przy wysokim odsetku wyników fałszywie dodatnich, zwłaszcza u kobiet przed menopauzą. Pomimo to wykorzystywanie CA125 do tego celu znacznie wzrosło w ciągu ostatnich 10 lat.

An obvious example is the use of CA 125 as a blood test for ovarian cancer. Although the scientific evidence for its use as a screening test so far has been negative, the medical profession promulgated the notion that it might be useful. This "legitimized" the concept that all women should undergo these tests to detect ovarian cancer before the disease metastasized. The positive predictive vaiue of the CA 125 in a screening situation is only about 2%, and there are many false-positive results, especially in premenopausal women. Nevertheless, the use of the CA 125 test for this purpose has escalated dramatically over the last decade.

Innym efektem stosowania osiągnięć techniki jest wykrycie genów BRCA1 i BRCA2 odpowiedzialnych za niewielki odsetek przypadków raka sutka i jajnika. Potwierdzone mutacje w tych loci genetycznych związane są z 85% prawdopodobieństwem wystąpienia raka sutka w ciągu życia kobiety i 50% prawdopodobieństwem wystąpienia raka jajnika. Jednak najprawdopodobniej jedynie 1-2% wszystkich przypadków tych chorób jest związane z mutacją w którymś z tych genów. Pomimo to ugruntowało się w społeczeństwie przekonanie, że dużo, jeżeli nie większość, przypadków nowotworów sutka i jajnika związanych jest z dziedziczną mutacją i że fakt wystąpienia jednego z tych nowotworów w danej rodzinie w przeszłości oznacza, że następne pokolenia są skazane na tę chorobę. Podobne przekonania są nie tylko nieprawidłowe i powodują stresy i urazy psychiczne, lecz także mogą prowadzić do nieuzasadnionego "profilaktycznego" usuwania narządów.

Another result of the new technology is the discovery of the BRCA1 and BRCA2 genes responsibłe for a small portion of both breast and ovarian cancers. Documented mutations in these genetic loci are associated with a 85% lifetime risk of developing breast cancer and a 50% risk of ovarian cancer, but probably only 1-2% of these conditions is associated with either one of the mutations. The public perception is that many. if not most, of these diseases are associated with an inherited mutation and that any family history of either disease means that their offspring are destined to develop the disease. Such perceptions are not only incorrect and traumatic, but can lead to the unnecessary and inappropriate "prophylactic" removal of organs.

Lekarz powinien mieć świadomość, że wiele kwestii etycznych i społecznych pozostaje nadal nie rozwiązanych. Należą do nich problemy prywatności i ubezpieczenia, jak również kwestie wiarygodności i wartości prognostycznej nowych testów diagnostycznych. Musimy uważać, by nie ufać zbytnio testom przed przeprowadzeniem odpowiedniej oceny ich przydatności i zanim będziemy mieli możliwość ustalenia optymalnych sposobów ich wykorzystania i zastanowienia się, którym z naszych pacjentów takie badania rzeczywiście przyniosą korzyść.

As a profession we must be mindful that there are numerous unanswered ethical and social guestions. There are privacy and insurance issues, as well as those of the reliability and predictive value of the new tests. We must all be careful not to place undue confidence in tests before they have been appropriately evaluated and reviewed and before we have had the chance to determine how best to offer them to our patients and which patients could actually benefit from them.

Większość kobiet w naszym społeczeństwie uważa, że pod wpływem preparatów hormonalnych zwiększa się zagrożenie rozwojem raka. Chociaż dane dotyczące występowania raka sutka są pod tym względem niejednoznaczne, wydaje się, że regularne przyjmowanie kombinacji syntetycznego estrogenu i progesteronu zmniejsza prawdopodobieństwo rozwoju nowotworów złośliwych jajnika i endometrium. Istotnie, nie licząc zabiegu wycięcia jajników, stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych jest jedynym sposobem zmniejszenia zagrożenia rakiem jajnika. Ta metoda farmakoprofilaktyki nie jest dostatecznie znana społeczeństwu, a i my, jako lekarze, niezbyt dobrze wywiązywaliśmy się z obowiązku edukacji społeczeństwa w tej dziedzinie.

Women in our society generally believe that exposure to exogenous hormones will increase the risk of cancer. Although the data regarding breast cancer are controversial, the use of a cyclic administration of the combination of synthetic estrogen and progesterone appears to decrease the risks of ovarian and endometrial cancer. Indeed, other than oophorectomy, the use of the oral contraceptive is the only means by which the risk of ovarian cancer can be reduced. This method of chemoprevention is not well known by the lay public, and as a profession we have not done a very good job educating them.

Przyczyną takich zaniedbań informacyjnych jest niedostateczna umiejętność przekazywania bieżącej wiedzy naukowej społeczeństwu, zwłaszcza w konfrontacji z "zasiedziałymi" tradycyjnymi przekonaniami. Jako lekarze powinniśmy wypracować lepsze metody przedstawiania nowych informacji, na przykład poprzez multimedialne materiały przeznaczone do rozpowszechniania. Musimy podkreślać znaczenie umiejętności przekazywania informacji w pracy lekarza. Powinniśmy popierać tworzenie i badanie metod pozwalających na opracowanie bardziej skutecznych sposobów usprawnienia komunikacji pomiędzy lekarzem i pacjentem i rozpowszechniania informacji w skali masowej. Musimy nauczyć się tłumaczyć znaczenie niejednokrotnie sprzecznych wyników badań ludziom, którzy bardzo chcą je zrozumieć.

These information shortfalls result from our limited ability to share current scientific knowledge with the public, especially when confronted by entrenched conflicting conventional "wisdom". Our profession must pursue better methods of presenting new information, perhaps through multimedia public service materiałs. We need to emphasize communication abilities in the medical profession. We need to support the creation and study of approaches that allow the development of more effective techniques to enchance patient -physician communication and to promote more effective mass communication. We need to learn to provide interpretations of often conflicting data to a public that is eager to understand.

lek. med. Jonathan S. Berek, Redaktor Naczelny (JGT)

Jonathan S. Berek, MD Editor-in-Chief