powrót do spisu treści

powrót do listy numerów archiwalnych

powrót do strony głównej


dialog za

Laparoskopowe podwieszenie pochwy sposobem Burcha - nowa technika

Amy Rosenman, MD, Department of Obstetrics and Gynecology, UCLA Center for the Health Sciences, Los Angeles, California,St.Zj. umaczył Jan Borowiecki

STRESZCZENIE

Nietrzymanie moczu jest dolegliwością występującą u 10 milionów Amerykanów, w większości u kobiet. Populacja największego w Stanach Zjednoczonych wyżu demograficznego przekracza obecnie 50. rok życia dlatego jeszcze większa liczba kobiet będzie wymagać leczenia z powodu nietrzymania moczu. Chirurgiczne leczenie nietrzymania moczu ulegało zmianom począwszy od operacji plastyki przedniej ściany pochwy (1913), a następnie pozałonowej fiksacji cewki moczowej (1961), która dawała lepsze wyniki. W celu obniżenia częstości powikłań wprowadzono podwieszenia igłowe, ale ich efekt terapeutyczny był zwykle ograniczony do jednego roku. W jednym z niewielu prospektywnych randomizowanych badań wykazano, że podwieszenie pochwy sposobem Burcha daje najwięcej pozytywnych wyników leczenia w okresie 5 lat od operacji w porównaniu z plastyką przednią i operacjami igłowymi. Podwieszenie pochwy sposobem Burcha może być obecnie wykonane metodą laparoskopową zarówno zewnątrzotrzewnowo, jak i przezotrzewnowo. Taką możliwość stworzyło nowe instrumentarium. Wyniki ostateczne porównywalne są z oryginalną technika otwartą. Koszt zabiegu laparoskopowego jest podobny lub mniejszy, podobnie mniejsza jest chorobowość pooperacyjna. Zabieg podwieszenia szyi pęcherza moczowego, wykonywany techniką o minimalnej inwazyjności, będzie miał duże korzyści dla starszych pacjentek, zwłaszcza że kobiety żyją dłużej. Wiele z nich dożywa 90 i więcej lat. Laparoskopowe podwieszenie pochwy sposobem Burcha to technika operacyjna, która z pewnością odegra wielką rolę w leczeniu.

Nietrzymanie moczu dotyczy 10 milionów Amerykanów, w większości są to kobiety. Co roku w Stanach Zjednoczonych wydaje się 10 miliardów dolarów na diagnostykę i leczenie tej uciążliwej jednostki chorobowej. Populacja największego wyżu demograficznego zbliża się obecnie do 50. roku życia. Największa w historii grupa wiekowa osiąga wiek średni, a więc rozpoczynają się dolegliwości menopauzalne połączone z osłabieniem aparatu więzadłowego miednicy i w konsekwencji problem nietrzymania moczu. Są już dostępne nowo opublikowane Zalecenia Federalne dotyczące oceny i leczenia nietrzymania moczu. Uczą one kobiety oraz lekarzy pierwszego kontaktu,jakie są metody postępowania w przypadkunietrzymania moczu. Coraz więcej kobiet będzie więc zgłaszać się z tymi dolegliwościami po poradę oraz leczenie.

Głównym celem poszukiwania nowych metod leczenia chirurgicznego w przypadku nietrzymania moczu jest opracowanie techniki, która daje bardzo dobre wyniki odległe. Ginekolodzy i urolodzy są zgodni, że tą metodą jest podwieszenie pochwy sposobem Burcha1. W pierwotnej wersji zabieg wykonywany był z cięcia brzusznego. Jeśli taki sam zabieg mógłby być wykonywany z zastosowaniem laparoskopii, wynikiem tego byłby krótszy pobyt w szpitalu, mniejszy dyskomfort pooperacyjny i szybszy powrót do zdrowia.

EWOLUCJA TECHNIK CHIRURGICZNEGO LECZENIA NIETRZYMANIA MOCZU

Pierwsze opisy operacji plastyki przedniej ściany pochwy (AC- anterior colporrhaphy) podali w 1913 r. Kelley2 i Kennedy. W chirurgii nietrzymania moczu na początku uwagę zwracały przetoki pęcherzowo-pochwowe. Według Kelleyego celem tej operacji było "leczenie u kobiet nietrzymania moczu nie mającego związku z przetoką oraz bez uszkodzenia pęcherza moczowego, które to nietrzymanie najczęściej występuje po porodzie, ale niekiedy zdarza się u nieródek". Niestety opisano znamienną liczbę niepowodzeń terapeutycznych, zarówno wczesnych, jak i odległych. Poszukiwanie bardziej stabilnego miejsca do umocowania szyi pęcherza moczowego doprowadziło do wprowadzenia uretropeksji pozałonowej (RPU- retropubic urethropexy).


Ryc. 1. Przyrząd do zakładania szwów — Laurus


Tabela 1 . Roczne oraz 5-letnie wyniki trzech operacji wykonywanych przy nietrzymaniu moczu



Roczny okres obserwacji, % wyleczeń

5-letni okres obserwacji, % wyleczeń

Uretropeksja sposobem Burcha

89%


82%


Podwieszenie igłowe zmodyfikowaną metodą Pereyry

65%


43%


Plastyka Kelleyego

63%

37%


W 1949 roku Marschall i wsp.3 opisali sposób podwieszenia pęcherza i cewki moczowej jako leczenie wysiłkowego nietrzymania moczu. Szwy przeprowadzone przez błonę mięśniową okolicy cewki moczowej i pęcherza moczowego podwieszano do okostnej spojenia łonowego. W tym czasie technika ta stała się popularna. Opisywany odsetek skuteczności w leczeniu nietrzymania moczu wynosił 80-85%. Powikłania obejmowały zapalenie spojenia łonowego, które Mainprize i Drutz opisali w 40 z 2500 przypadków4.


Ryc. 2. Przyrząd do zakładania szwów - Laurus, igła zapięta


W 1961 roku, Burch zmodyfikował operację uretropeksji pozałonowej poprzez podwieszenie ściany pochwy bocznie od szyi pęcherza moczowego do więzadeł Coopera (więzadła grzebieniowe, biegnące po wewnętrznej stronie gałęzi górnej kości łonowej)5. Modyfikacja ta miała na celu zmniejszenie powikłań pooperacyjnych w postaci zapalenia pęcherza moczowego, niestabilności wypieracza i zaburzeń w opróżnianiu pęcherza moczowego.

W 1976 roku Tanagho6 wprowadził modyfikację operacji podwieszenia pochwy sposobem Burcha, umieszczając szwy przedniej ściany pochwy jak najbardziej bocznie, tak aby uniknąć zaburzeń czynności cewki moczowej. Ponadto opisał zabieg usunięcia pozałonowej tkanki tłuszczowej, mający na celu stymulację bliznowacenia i lepsze umocowanie w przestrzeni załonowej.

W celu zmniejszenia zachorowalności związanej z dużym nacięciem powłok wielu chirurgów (Pereyra, Raz, Stamey i Gittes) wprowadziło technikę podwieszenia igłowego. Jednak w większości prac podawano wysoki (sięgający 50-70%)7,8odsetek przypadków niedostatecznego trzymania moczu po jednym roku po operacji.

W literaturze dotyczącej odległych wyników chirurgicznego leczenia wysiłkowego nietrzymania moczu tylko kilka publikacji podaje wyniki w dłuższym okresie niż rok. Wyjątkiem jest prospektywne randomizowane badanie Bergmana i Elia1 porównujące po roku i po 5 latach wyniki trzech różnych zabiegów stosowanych w leczeniu nietrzymania moczu.

W wynikach opublikowanych w 1995 roku AC (= anterior colporrhaphy) miała znamienny odsetek niepowodzeń i tylko u 63% pacjentek po roku uzyskano prawidłowe trzymanie moczu. Po 3 latach występował dalszy spadek tego odsetka do 37% (tabela 1).

W tym samym badaniu zabiegi igłowe wiązały się z wyższym odsetkiem utrzymywania moczu po roku (65%), jednakże odsetek ten obniżał się do 40-50% po 5 latach.

W przypadku podwieszenia pochwy sposobem Burcha zarówno po 6 miesiącach, jak i po roku odsetek powodzeń wynosił 85-90% i utrzymywał się na poziomie 82% po 5 latach.

Tabela 2. Wyniki operacji podwieszenia pochwy sposobem Burcha metodą otwartą


Wykładnik: utrzymywanie moczu przy próbie Valsalvy

Autor (rok)

liczba

6 miesięcy

rok

2 lata

5 lat

Stanton i Cardoza,1979 (17)

50

84%




Weil i wsp.,1988 (19)

86

91%




Van Geelan i wsp.,1988 (20)

90


.91%








Bergman i wsp., 1989 (16)

189

87%




Bergman i wsp., 1989 (16)

107

91%




Fegereisl i wsp. ,1994(18)

87



82%


Bergman i wsp. ,1995 (1)

38


89%



Bergman i wsp. ,1995(1)

33




82%


Od połowy lat 80. wiele zabiegów ginekologicznych wykonywanych drogą laparotomii zastąpiono techniką laparoskopową.

Ostatnio wprowadzono wiele operacji laparoskopowych dających pacjentkom, które wymagają podwieszenia szyi pęcherza moczowego, korzyści wynikające z możliwości wykonania zabiegu techniką o minimalnej inwazyjności.

TECHNIKI

Laparoskopowe podwieszenie szyi pęcherza moczowego, podobnie jak wiele operacji, może być wykonane różnymi sposobami. Opisano i opublikowano liczne techniki operacyjne.

Wejście do przestrzeni załonowej Retziusa można dokonać pozaotrzewnowo wykonując 2 cm podpępkowe nacięcie pozwalające na identyfikację powięzi mięśnia prostego brzucha bocznie od linii pośrodkowej.

Na tępo tworzy się kanał dochodzący do okolicy załonowej. Następnie przestrzeń tę poszerza się stosując balonowy rozszerzacz lub wykorzystując balon dużego cewnika Foleya.

Insuflacja dwutlenkiem węgla powiększa uzyskaną przestrzeń i zapewnia odpowiednią widoczność.

Pod kontrolą wzroku, jeśli jest to potrzebne, wprowadza się dodatkowe troakary. Dalsze usuwanie tkanki tłuszczowej w okolicy szyi pęcherza moczowego można wykonać grasperami.

Alternatywnie stosuje się dostęp przezotrzewnowy z zastosowaniem typowego wejścia laparoskopowego do jamy otrzewnowej.

Po umieszczeniu pomocniczych troakarów wykonuje się poprzeczne nacięcie otrzewnej ściennej dł. ok. 2-3 cm powyżej spojenia łonowego i ponad częściowo wypełnionym pęcherzem moczowym.

Nacięcie przedłuża się obustronnie do więzadeł pępkowych (pozostałości tętnic pępowinowych). Preparowanie na tępo i na ostro umożliwia dostęp do przestrzeni załonowej i szyi pęcherza moczowego.

Po wykonaniu podwieszenia powinno zamknąć się nacięcie otrzewnej, co zapobiega wytworzeniu się przepukliny jelitowej w przestrzeni załonowej.

Uwidocznienie powięzi pochwowej i szyi pęcherza moczowego dokonuje się w taki sam sposób jak w technice otwartej. Wykorzystując pomoc asysty, która przez pochwę unosi szyję pęcherza moczowego, preparuje się tkankę tłuszczową w kierunku przyśrodkowym, co pozwala uniknąć uszkodzenia pęcherza moczowego. Niektórzy usuwają tę tkankę. Asysta powinna od strony pochwy czuć palcami narzędzia laparoskopowe w przestrzeni załonowej.

Tabela 3. Wyniki operacji podwieszenia pochwy sposobem Burcha metodą laparoskopową


Wykładnik: utrzymywanie moczu przy próbie Valsalvy

Autor (rok)

Liczba

3 miesiące

6 miesięcy

rok

2 lata

Liu i Pack. 1993(10)

58

95%




Liu i Pack. 1993(10)

107


97%



Vancaillie i Schuesster.1994(9)

42


81%



Lyons i Winer, 1995(11)

100


97%






Ross (posiedzenie naukowe AUGS, 1996)

48




91%


90%


Po rozpreparowaniu przestrzeni Retziusa można zastosować różne techniki do podwieszenia szyi pęcherza moczowego. Jedną z pierwszych opisanych metod laparoskopowego podwieszenia szyi pęcherza moczowego była metoda laparoskopowego zabiegu Marschall-Marchetti-Krantza opisana przez Vancoillie i Schuesslera9.

Sposób laparoskopowego podwieszenia pochwy metodą Burcha został opisany przez Liu i Packa10 oraz Lyonsa i Winera11. Zabieg ten polega na obustronnym założeniu szwów przez powięź pochwy oraz tkanki otaczające szyję pęcherza moczowego i ścianę cewki moczowej. Następnie szwy te mocuje się do więzadeł Coopera. Jest to zabieg opisany przez Burcha, a następnie zmodyfikowany przez Tanagho.

Opisano inne modyfikacje laparoskopowej uretropeksji. W modyfikacji Nolona-Lyonsa11 stosując szwy i staplery , w pierwszej fazie w celu umieszczenia szwów w obrębie pochwy posługiwano się standardową techniką laparoskopowego zakładania szwów. Następnie w celu zmniejszenia liczby szwów i węzłów założone szwy mocowano za pomocą staplerów do więzadeł Coopera, co wymaga już dużej wprawy.

W modyfikacji Ou12 używa się 1 - 3 cm kawałki siatki chirurgicznej którą mocuje się za pomocą staplera do powięzi pochwowej w miejscu połączenia pęcherzowo-cewkowego.

Po uniesieniu powięzi szyjkowo-łonowej siatka mocowana jest staplerem do więzadeł Coopera.

Opisano inne warianty i modyfikacje. Zabiegi te różniły się od pierwotnej operacji opisanej przez Burcha i Tanagho56 w związku z tym długoletnie wyniki muszą być oceniane oddzielnie.

Podobnie jak w przypadku operacji sposobem Burcha wykonywanej drogą brzuszną, zabieg laparoskopowego podwieszenia szyi pęcherza moczowego sposobem Burcha (LBBNS) może być połączony z innymi operacjami naprawczymi wykonywanymi z powodu osłabienia dna miednicy w przypadkach takich, jak enterocele, wypadanie kikuta pochwy, cystocele i/lub rectocele, wykonywanymi laparoskopowo lub drogą pochwową. Często wymieniane są trudności techniczne13, mogące powstrzymywać przed wykonywaniem LBBNS. Szycie i wiązanie węzłów w laparoskopie są uważane za najtrudniejsze do opanowania elementy tej metody.

Szycie jest utrudnione z powodu problemów z oceną głębi pola jak również ograniczenia ruchomości, jakie daje unieruchomiona kaniula. Ulepszone, dostępne już narzędzia, oraz te które są obecnie tworzone powinny pomóc w rozwiązaniu tych dylematów.

Jednym z nowych narzędzi jest system do szycia Laurus PC14. To urządzenie jest prowadnikiem igły, które umożliwia automatyczne jej wycofanie. Dodatkowo na jego końcu znajduje się wcięcie, które służy do zaciskania węzłów (ryc. 1). Urządzenie to ułatwia szycie, tak więc skraca zarówno czas szkolenia i czas wykonywania samej operacji.

Doświadczeni operatorzy podają podobny czas operacji, wynoszący około 1 godziny zarówno przy technice otwartej, jak i laparoskopowej9.

Osiągnięty postęp powinien umożliwić większej liczbie zainteresowanych ginekologów wykonywanie operacji Burcha metodą laparoskopową.

Tabela 4. Porównanie czasu pobytu w szpitalu (dni) i powrotu do pracy (tygodnie) w przy

padku operacji usunięcia przydatków wykonanych metodą laparoskopową i otwartą


Czas pobytu w szpitalu (dni)

Czas powrotu do pracy (tygodnie)


Autor (rok)

Laparokopia

Laparotomia

Laparoskopia

Laparotomia

Hidlebaugh i wsp., 1994(22)

0,7 (20)

4,4 (20)*

3,3 (20)

5,1 (20)

Pittaway i wsp., 1994(23)

1 (64)

3 (26)


1 (64)


4 (26)*


Papasakelariou i wsp. 1995(24)

1,1(26)


3,9(31)*






* p< .001, † P<.0001

WYNIKI

Bergman i wsp15,16 wykazali, że podwieszenie pochwy sposobem Burcha ma lepsze 5-letnie wyniki niż plastyka przednia i zabiegi igłowe (tabela 1). Wielu autorów potwierdziło dobre wyniki operacji sposobem Burcha techniką otwartą po 6 miesiącach oraz 1 i 2 latach.

Bergman i wsp.15,16 w 1989 roku stwierdzili że odsetek wyników zadowalających mieści się pomiędzy 87 a 91%. Stanton i Cardoza17 w 1979 roku podali 84% wyników zadowalających po 6 miesiącach.

Fegereisl i wsp. (18) w 1994 roku podali 82% podobnych wyników po 2 latach. Potwierdzają to uprzednio podane wyniki oceny po 1 roku i ostatnie dane oceny 5-letniej (tabela 2).

Dane dotyczące LBBNS pochodzą z ostatnich lat i w związku z tym obejmują krótszy okres czasu.

W 1993 roku Liu i Pack10 w grupie 107 pacjentek, w 97% stwierdzili wynik zadowalający po 6 miesiącach. W 1994 roku Vencaillie i Schuessler9 w grupie 42 pacjentek, w 81% stwierdzili wynik zadowalający po 6 miesiącach. Podobnie w 1995 roku Lyons i Winer11 w grupie 100 pacjentek, u 97% po 6 miesiącach stwierdzili dobry efekt operacji. Taki sam odsetek dobrych wyników uzyskano po 6 miesiącach po operacji Burcha wykonanej metodą otwartą i laparoskopową.

Najdłuższe 2-letnie wyniki dotyczące LBNNS przedstawił Ross (posiedzenie naukowe American Urogynecologic Society -AUGS, wrzesień 1996), który podał 91% i 90% wyników zadowalających po roku i po 2 latach. 90% wyników zadowalających to wynik bardzo podobny do dwuletnich wyników uzyskiwanych po operacji sposobem Burcha technika otwartą. Tak więc odległe wyniki zabiegów sposobem Burch techniką otwartą i laparoskopową są podobne (tabela 3).

KOSZTY

Koszt leczenia zależy od czasu trwania operacji, użytych narzędzi oraz pobytu w szpitalu. Jak już przedstawiono, czas zabiegu powinien być porównywalny z techniką otwartą.

Sprzęt potrzebny do zabiegu laparoskopowego obejmuje rozszerzacze balonowe i materiały do szycia, a koszt każdego z tych elementów wynosi poniżej 100 dolarów.

Honoraria ginekologów przy operacji brzusznej i laparoskopowej powinny być podobne, natomiast skróceniu powinien ulec pobyt w szpitalu. Średni czas pobytu naszych pacjentek po laparoskopowej operacji Burcha wynosił 24 godziny. Podobnie Ross stwierdził (Posiedzenie naukowe AUGS), że w grupie 48 pacjentek, u których wykonano LBBNS, wszystkie oddawały mocz prawidłowo i były wypisane w okresie krótszym niż 24 godziny.

Koszty pośrednie nie zostały jeszcze wyliczone, ale logika wskazuje, że pacjentki, które wracają do pracy i do obowiązków rodzinnych w ciągu 2 a nie 6 tygodni, będą stanowić mniejsze obciążenie finansowe dla pracodawcy i społeczeństwa. Opisywano wcześniejszy powrót do zdrowia po operacjach laparoskopowych w ciąży ektopowej, torbielach jajnika i po histerektomii.

W licznych badaniach porównujących adnexektomię laparoskopową z metodą tradycyjną stwierdzono znamiennie krótszy czas pobytu i powrotu do zdrowia po zabiegach laparoskopowych (tabela 4).

ZACHOROWALNOŚĆ

Dostępne dane wskazują na ogólne zmniejszenie zachorowalności u pacjentek po zabiegach laparoskopowych metodą Burcha w porównaniu z metodą otwartą10,11.

Mniejsze nacięcie powłok to mniejsze problemy z opróżnianiem pęcherza moczowego. Sopradycznie tylko pacjentka jest wypisywana z cewnikiem bądź wymaga samodzielnego cewnikowania się.

W naszych doświadczeniach jedynie u 3 z 35 pacjentek wymagane było utrzymanie cewnika w pęcherzu moczowym powyżej 24 godzin.

W grupie opisanej przez Rossa (Posiedzenie naukowe AUGS, 1996) wszystkie 48 pacjentek oddawało mocz w ciągu 24 godzin.

Częstość występowania enterocele i rectocele po podwieszeniu pochwy szacowane jest na 17-50%21. Dostęp laparoskopowy nie powinien wpłynąć na to zjawisko.

Wypadanie narządu rodnego powinno być leczone równoczasowo albo laparoskopowo, albo drogą pochwową. W momencie kiedy operator jest wyszkolony w przeprowadzeniu operacji z dostępu laparoskopowego, problem ten powinien być minimalny.

Powiększenie oraz dobre oświetlenie laparoskopowe umożliwiają lepszą, w stosunku do techniki otwartej, wizualizację przestrzeni Retziusa. Dodatkowo lepszą widoczność uzyskuje się, ponieważ krwawienie miąższowe hamowane jest przez ciśnienie gazu podawanego do przestrzeni załonowej. Efektem tego powinna być zmniejszona liczba nieumyślnych uszkodzeń pęcherza moczowego, cewki moczowej i moczowodów. W końcowej fazie zabiegu drobne naczynia zwykle zamykają się i nie wymagają koagulacji. Jeżeli konieczna jest kauteryzacja konkretnych naczyń widocznych w laparoskopie, można użyć elektrody bipolarnej, co zmniejszy ryzyko uszkodzenia pęcherza moczowego przy koagulacji.

W momencie zakładania szwów na tkanki przypochwia wprowadza się dłoń do pochwy, co umożliwia kontrolę igły, podobnie jak w metodzie otwartej.

Laparoskopem można zbliżyć pole widzenia na centymetry od szyi pęcherza moczowego, a następnie powiększyć obraz. Dodatkowo chirurg może zobaczyć dokładnie stopień uniesienia szyi pęcherza moczowego po zawiązaniu założonych szwów sposobem Burcha.

W metodzie otwartej po zawiązaniu szwów dłoń chirurga zasłania szyję pęcherza moczowego. W wyniku tego zabieg może być wykonany nieprawidłowo.

Instrukcje dla pacjentów po zabiegu laparoskopowego podwieszenia pochwy sposobem Burcha odnoszące się do ćwiczeń i dźwigania powinny być takie same jak po operacji otwartej. Mniejszy ból pooperacyjny po zabiegu laparoskopowym sposobem Burcha może skłaniać pacjentki do większego wysiłku niż po dużym nacięciu powłok. W bezpośrednim okresie pooperacyjnym pacjentki należy ostrzegać przed nadmiernym wysiłkiem i wzmożoną aktywnością.

WNIOSKI

W dwudziestym wieku nastąpiło wiele zmian w opiece zdrowotnej kobiet. Zabiegowe leczenie nietrzymania moczu ewoluowało od przedniej plastyki opisanej w 1913 roku przez Kelleyego do podwieszenia pochwy sposobem Marshall- Marchetti-Krantz i operacji Burcha, od zabiegów igłowych o minimalnej inwazji do laparoskopowego podwieszenia szyi pęcherza moczowego sposobem Burcha.

Powolna ewolucja operacji i różnych technik ginekologicznych doprowadziła do opracowania obecnych standardów. Ginekolodzy, jako lekarze opiekujący się kobietami, mają obowiązek poznawania tych nowych, obecnie tworzących się technik oraz szkolenia się w tym kierunku. W 1900 roku czas życia kobiety wynosił 50 lat; obecnie niejednokrotnie 90 lat.

Ten wydłużony czas życia wystawia dobre świadectwo nowoczesnej medycynie, ale jednocześnie stanowi wyzwanie i stwarza problemy związane ze starzeniem się.

Liczba przypadków wypadania narządów moczowo-płciowych i nietrzymania moczu zwiększa się. Pacjentki zakwalifikowane do leczenia operacyjnego w starszym wieku wymagają specjalnego podejścia, im mniej inwazyjne zabiegi, tym lepiej. Pozytywnym trendem jest popularyzacja wykonywania zabiegów korekcyjnych metodą laparoskopową.

Kobiety w dwudziestym pierwszym wieku zasługują właśnie na takie postępowanie.

PODZIĘKOWANIE

Dziękuję mojemu koledze Williamowi Parkerowi, Profesorowi Położnictwa i Ginekologii z Centrum Naukowego UCLA za bezcenną pomoc redakcyjną.

Piśmiennictwo

1. Bergman A ,Elia G.Three surgical procedures for genuine stress incontinence: Five years follow-up of a prospective randomized study. Am J Obstet Gynecol I995;173:66-70.

2. Kelley H, Dumni W. Urinary incontknence in women without manifest injury to the bladder. Surg Gynecol Obstet 1914; l8:44-50.

3. Marshall VF. Marchetti AA, Krantz KE. The cor-rection of stress incontinence by simple vesicourethral suspension. Surg Gyneclo Obstet 1949;88:509-l8.

4. Mainprize TC, Drutz HP. The Marshall, Marchetti, Krantz procedure: A critical rvie. Surg Gynecol Obstet 1988;43:724-9.

5. Burch JC. Urethrovaginal fixation to Cooper's ligament for corretion of stress incontinence , cystocle, and prolapse. Am J Obstet Gynecol 1961: 81:281-90.

6. Tanagho EA. Colpourethropexy: The way we do it . J Urol 1976:116:751-3.

7. Hilton P, Mayne CJ. The Stamey endoscopic blad­der neck suspension :A clinical and urodynamic inwestigation, including actuarial follow-up years. Br J Obstet Gynecol 1991; 98:1141 -9.

8. Bosman G, Vierhout ME, Huikshoven FJ. A modified Raz bladder neck suspesion operation: Results of a one to three year follow-up investiga-tion. Acta Obstet Gynecol Scand 1993:72:47-9.

9. Vancaillie TG,Schuessler W. Laparoscopic bladder neck suspension . J Laparaoendose Surg 1991 :3:169-73.

10. Lui CY, Pack W. Laparoscopic retropubic colposuspension (burch procedure). J Am Assoc Gynecol Laparosc 1993; 11: 31-5.

11. Lyons TL, Winer WK .Clinical outcomes with laparoscopic appoaches and open Burch procedures for urinary stress incontinence J Am Assoc Gyneacol Laparosc 1995:2:193-8.

12. Ou CS .Prssthus J, Beadles E. Laparoscopic bladder neck suspension using hernia mesh and surgical stapels.J Laparosc Surg 193:36:556-63.

13. Levy BS, Hulka JF, Peterson HB, et al. . Operative laparoscopy American Association of Gynecologic Laparoscopics memberrship survey. J Am Assoc Gynecol Laparosc 1994:14:301-14.

14. Gunn GC, Cooper RP, Gordon L. Use of a new device endoscopic suturing in the laparoscopic Burch procedure. J Am Assoc Gynecol Laparose 1994:2:69-74.

15. Bergman A, Ballard CA Koonings PP. Comparison of three different surgical procedures for genuine stress incontinence:Prospective randomized study. Am J Obstet Gynecol 1989;160:1102-7.

16. Bergman A, Koonings PP , Ballard CS. Primary stress incontinence and pelvic relaxation: Pprospective randomized comparison of the dif-ferent operations. Am J Obstet Gnecol 1989:161:97-101.

17. Stanton SL, Cardoza LD. A comparison of vaginal and suprapubic in the correction of incontinence due to urethral incompetence. Br J Urol 1979: 51: 497-503.

l 8. Fegereisl J, Drecher E, Haenggi W, et al. Long term results after Burch colposuspension. Am J Obstet Gynecol 1994:171:647-52.

19. Weil A, Reyes H ,Bishoff P. Modifications of the urethral rest and stress profiles different types of surgery for urinary stress incontinenence. Br J Obstet Gynecol 1984:91:46-53.

20. Van Geelan .IM, Theeuves AGM, Eskes TKAB, Martin CB.The clinical and urodynamic effects of anterior repair and Burch colpsuspension. Am J Obstet Gynecol 1988:159:137-42.

21. Lyon TL. Minimaly invasie treatment of urinary stress incontinence and laparoscopioally directed repair of pelvic floor defects. Clin Obstet gyneacol 1995:38:2.

22. Hidlebaugh D, O'Mara P, Conboy E. Salpingo-oophorectomy: Clinical and financial analyses of laparoscopic ana open techniques. J Am Assoc Gynecol Laparosc 1994:1:223-7.

23. Pttaway DE, Taakacs P, Bauguess P. Laparoscopic andexectomy: A comparsion with laparatomy . Am Obstet Gynecol 1994: 171:385-91.

24. Papaskelariou C,Sauners D, De La Rosa A. Com-parative study laparoscopic oophorectomy . J Am Assoc Gynecol Laparosc 1995:2:407-10.


powrót do spisu treści

powrót do listy numerów archiwalnych

powrót do strony głównej