Zasady farmakoterapii w okresie laktacji

Jane M. Rutherford , Research Fellow in Obstetric Medicine, University Hospital, Queen’s Medical Centre, Nottingham, NG7 2UH, Wielka Brytania. Tłumaczyła Lidia Michalak

Chociaż stosowanie leków w okresie laktacji stwarza mniej problemów, niż podawanie leków w ciąży, należy jednak pamiętać o ich ewentualnych działaniach niepożądanych. Znajomość zasad leczenia farmakologicznego kobiet karmiących konieczna jest w codziennej praktyce każdego lekarza.

Czynniki wpływające na stężenie leku w mleku kobiecym

Czynniki, które wpływają na stężenie leku u matki 1

W ciąży zmienia się dystrybucja leku, ponieważ wzrasta objętość krwi krążącej, objętość płynu zewnątrzkomórkowego, klirens nerkowy i ilość tkanki tłuszczowej w organizmie, a zmniejsza się wiązanie leku przez białka. Powoduje to często zmniejszenie stężenia leku w osoczu. W ciągu dwóch tygodni po porodzie większość tych zmian wycofuje się do stanu z przed ciąży, a stężenia leków w osoczu zmieniają się w ciągu kilku pierwszych tygodni laktacji. ² Ilość tkanki tłuszczowej w organizmie po porodzie zmniejsza się wolniej i osoczowe stężenia leków rozpuszczalnych w tłuszczach wykazują tendencję do osiągania niższych wartości w czasie laktacji niż w okresie przed ciążą.

Czynniki, które wpływają na przenikanie leków do mleka kobiecego

Ilość leku, jaka może przeniknąć do mleka kobiecego, zależy od przepływu krwi w gruczole piersiowym. Średni przepływ krwi w naczyniach krwionośnych piersi zwiększa się w czasie laktacji, ale nie wiadomo, czy przepływ krwi zwiększa się w czasie karmienia, czy między karmieniami ¹ . Inne czynniki wpływające na przenikanie leków do mleka zależą od właściwości samych leków. Większość leków przenika do mleka w większym lub mniejszym stopniu. Generalnie duże cząsteczki nie przechodzą przez nabłonek gruczołu sutkowego, natomiast małe cząsteczki przechodzą bardzo łatwo (np. heparyna nie przechodzi do mleka z powodu dużych rozmiarów molekuły). Cząsteczki niezjonizowane przenikają przez błony bez trudności, a proces ten zależy również od pH osocza i mleka. Leki lipofilne, rozpuszczalne w tłuszczach, przekraczają błony komórkowe łatwiej niż leki cechujące się słabą rozpuszczalnością w tłuszczach. W przypadku niektórych leków ważną rolę odgrywa transport przy pomocy nośników i lipofilnych białek. W kilku przypadkach wykazano aktywny transport leku do pokarmu ¹ . Przypuszcza się, że niektóre leki są metabolizowane w tkance gruczołu sutkowego, a ich metabolity są wydzielane do mleka ³ . Stosunek ilości leku w mleku i w osoczu matki jest często wyrażany wskaźnikiem  –  mleko:osocze.

Czynniki, które wpływają na stężenie leku u dziecka

Należy zdawać sobie sprawę z tego, że czas pomiędzy zażyciem leku a karmieniem oraz pory karmienia wpływają na ilość leku, jaką otrzyma dziecko ¹ . Różne dzieci przyjmują różną ilość pokarmu podczas jednego karmienia, a także czas karmienia może być różny. Mleko pochodzące z pierwszej fazy karmienia ma mniejszą zawartość tłuszczu niż mleko z końcowej partii pokarmu, a to wpływa na zawartość niektórych leków w pokarmie kobiecym ³ .

Ponadto stosunkowa niedojrzałość metabolizmu u dziecka może prowadzić do akumulacji leku w jego krążeniu. Okres biologicznego półtrwania wielu leków jest dłuższy u niemowląt niż u osób dorosłych, np. okres półtrwania petydyny u dorosłych wynosi 3-4 godziny, zaś u niemowląt 22 godziny. ³ Tak więc ani stężenie leku w osoczu matki, ani jego stężenie w mleku nie jest najważniejsze. To stężenie leku w osoczu dziecka ostatecznie determinuje działanie leku na jego organizm.

Teoretycznie, przepisując lek karmiącej matce najlepiej jest tak dobrać preparat i sposób dawkowania, aby pory karmienia wiązały się z najniższym stężeniem leku w osoczu matki ² . Jest to jednak nieosiągalne w praktyce.

Praktyczne wskazówki dotyczące stosowania leków u karmiących matek.

Jednym z głównych problemów przy podejmowaniu decyzji, czy dany lek może być bezpiecznie stosowany podczas karmienia piersią, jest ograniczona liczba dostępnych informacji o wielu powszechnie stosowanych preparatach. Systematyczne badania nie są możliwe do przeprowadzenia z powodów etycznych. W większości informacje są zbierane z opisów przypadków, które skupiają się raczej na działaniach niepożądanych. Ze względu na problem ewentualnych spraw sądowych firmy farmaceutyczne niechętnie skupiają się na aspektach bezpieczeństwa stosowania swoich leków w czasie ciąży i karmienia i nie pokrywają kosztów takich badań.

Z tego powodu leki, o których jest więcej informacji, są raczej starymi lekami, dane o nich zbierane były przez wiele lat. Informacje o nowych lekach spotyka się rzadko, zdarza się, że dotyczą one tylko jednego lub dwóch przypadków, co ma oczywiście ograniczoną wartość. Należy więc, o ile to możliwe, używać leków dostępnych na rynku od dłuższego czasu, ze stosowaniem których mamy większe doświadczenie.

Leki

Poniższe listy leków w swoim zamierzeniu nie są wyczerpujące. Jeżeli jakiś lek nie został umieszczony w zestawieniach, nie znaczy to, że jest bezpieczny (patrz listy 1-3). W drugiej części wymienia się poszczególne leki i grupy leków, z którymi często stykamy się w przypadku kobiet karmiących piersią. Również ta część nie wyczerpuje tematu. Informacje użyte do opracowania tych danych, poza wyszczególnionymi wyjątkami, pochodzą z tekstów referencyjnych 1,4-11.

Leki stosowane w zakażeniach bakteryjnych

Wszystkie leki przeciwbakteryjne, które są wydzielane do mleka kobiecego, potencjalnie mogą wywoływać zmiany flory jelitowej u dziecka i tym samym powodować biegunkę. Należy również pamiętać, że antybiotyki obecne w mleku matki mogą utrudniać ustalenie przyczyny gorączki u dziecka. Poniżej wymieniono antybiotyki i chemioterapeutyki oraz ich możliwe działania niepożądane na dziecko.

-Penicyliny, cefalosporyny, erytromycyna i trimetoprim – wszystkie są wydzielane do mleka kobiecego w niewielkich stężeniach, nie stanowiąc zagrożenia dla płodu.

-Tertracykliny również są wydzielane do mleka w małych stężeniach, ale istnieje teoretyczne ryzyko zahamowania wzrostu kości i zmiany zabarwienia zębów u dziecka.  

– Sulfonamidy są wydzielane do mleka w niskich stężeniach i nie powodują żadnych problemów u zdrowych, donoszonych niemowląt. Należy ich jednak unikać u dzieci chorych, wcześniaków i dzieci z żółtaczką ze względu na to, że mogą wywołać kernicterus.

– Aminoglikozydy są wydzielane do mleka. Jednak wchłanianie leku w przewodzie pokarmowym dziecka jest niskie, tak więc stężenie leku we krwi niemowlęcia jest niewielkie i działanie toksyczne mało prawdopodobne.

-Metronidazol jest wydzielany do mleka. Stężenie leku we krwi niemowlęcia wynosi około 20% stężenia u matki osiągając wartości szczytowe w 2-4 godziny po przyjęciu dawki. Są informacje, że lek ten nadaje mleku gorzki smak.

– Ciprofloksacyna nie powinna być stosowana u kobiet karmiących piersią. Jest wydzielana do mleka i może wywoływać uszkodzenia stawów lub inne działania niepożądane; należy zachować odstęp 48 godzin od przyjęcia ostatniej dawki leku do rozpoczęcia karmienia.

– Chloramfenikol jest wydzielany do mleka kobiecego w stosunkowo niskich stężeniach osiągających wartości szczytowe w 1-3 godziny po przyjęciu leku. Istnieje potencjalne ryzyko wywołania przez lek supresji szpiku kostnego, dlatego w czasie jego podawania nie zaleca się karmienia piersią. Poziom stężenia leku we krwi niemowląt nie jest na tyle wysoki, aby spowodować tzw. zespół szarego dziecka (grey baby syndrom).

– Acyklowir jest obecny w mleku kobiecym w dużym stężeniu. Jednak stężenia leku w surowicy niemowląt karmionych piersią są dużo niższe niż w pokarmie kobiecym. Nie stwierdzono żadnych niepożądanych działań u dzieci i nie ma przeciwwskazań do jego stosowania w czasie karmienia.

-Zarówno izoniazyd, jak i jego metabolit są wydzielane do mleka kobiecego. Choć nie ma doniesień o jego działaniach niepożądanych u karmionych piersią dzieci, istnieje teoretyczne ryzyko upośledzenia funkcji kwasów nukleinowych i uszkodzenia wątroby.

– Etambutol i ryfampicyna są wydzielane do mleka w niewielkich stężeniach i są uznawane za leki bezpieczne. Nie ma danych co do działania pirazynamidu .

-Starsze leki przeciwmalaryczne ( chlorochina, proguanil ) są wydzielane do mleka w małych stężeniach i są uważane za bezpieczne w czasie laktacji. Jednak stężenia leku w surowicy dziecka nie są wystarczające, aby zapewnić skuteczną ochronę przeciw malarii. Meflochiny należy unikać z powodu ograniczonych danych na jej temat i doniesień o jej działaniach niepożądanych u dorosłych.

Leki stosowane w chorobach przewodu pokarmowego

-Leki neutralizujące są ogólnie uznawane za bezpieczne podczas karmienia piersią.

– Cymetydyna jest wydzielana do mleka przy udziale transportu aktywnego ¹² , charakteryzuje się wysokim współczynnikiem mleko:osocze. Jednak dawka leku, jaką dziecko otrzymuje z pokarmem kobiecym, jest niższa od dawki terapeutycznej. Jest mało prawdopodobne, aby lek spowodował jakieś zaburzenia u dziecka.

– Ranitydyna jest również wydzielana do mleka kobiecego, współczynnik stężeń mleko:osocze jest większy od jedności. Jest niewiele danych na temat działania tego leku u dzieci, ale prawdopodobnie jest to lek bezpieczny.

– Omeprazol jest silnie działającym lekiem, który może hamować wydzielanie kwasu żołądkowego u dzieci. Nie zostało to jeszcze dokładnie określone, ale zaleca się, o ile to możliwe, unikać tego leku w czasie laktacji, ponieważ nie ma dostępnych informacji na temat wydzielania leku do mleka kobiecego.

– Środki przeczyszczające , które wchłaniają się w przewodzie pokarmowym matki, mogą przechodzić do mleka i wywoływać biegunkę u dziecka. Jeżeli konieczne jest stosowanie leków przeczyszczających, zaleca się przepisywanie środków wpływających na objętość mas kałowych, które nie są absorbowane w jelitach.

– Mesalazyna, sulfasalazyna i olsalazyna są w małych ilościach wydzielane do mleka. W rzadkich przypadkach u dzieci karmionych piersią przez matki przyjmujące te leki obserwowano biegunkę, która ustępowała po odstawieniu leku. Dlatego należy obserwować zmiany konsystencji stolca u takich dzieci i jeśli konieczne, zaprzestać stosowania tych leków.

– Metoklopramid jest obecny w dużym stężeniu w mleku. Choć nie ma żadnych doniesień o działaniach niepożądanych leku u dzieci, istnieje teoretyczne ryzyko powikłań ze strony centralnego układu nerwowego i dlatego powszechnie zaleca się unikać stosowania leku w czasie karmienia piersią.

– Prochlorperazyna prawdopodobnie jest wydzielana do mleka, ale nie ma na ten temat danych.

-Nie ma danych co do stosowania cyklizyny w okresie karmienia piersią.

Leki przeciwbólowe

– Paracetamol jest wydzielany do mleka w ilościach zbyt małych, aby wykazywać szkodliwe działanie u dziecka, tak więc uznawany jest za lek bezpieczny.

– Aspiryna i salicylany są wydzielane do mleka. Z powodu niedojrzałego metabolizmu niemowlęta mogą być narażone na wyższe stężenia tych leków. Może to spowodować zaburzenia funkcji płytek krwi i zespół Reya. Dlatego aspirynę należy stosować bardzo ostrożnie. W celu uzyskania działania przeciwbólowego preferowane są inne leki.

– Ibuprofen i inne pochodne kwasu propionowego nie przechodzą do mleka w znaczących stężeniach.

– Diklofenak i kwas mefenamowy są wydzielane do mleka w stężeniach zbyt małych, aby były szkodliwe dla dziecka.

– Indometacyna jest w niewielkim stężeniu wydzielana do mleka. Jest jedna pozycja w piśmiennictwie, która mówi o wystąpieniu drgawek u dziecka w związku z przyjmowaniem przez matkę indometacyny. Nowsze dane sugerują, że można kontynuować leczenie indometacyną u matki, ale dziecko powinno być wtedy uważnie monitorowane.

Opiaty

-Jest mało prawdopodobne aby morfina spowodowała jakieś działania niepożądane u dziecka, jeśli jest przyjmowana w dawkach terapeutycznych. Jednak z powodu niedojrzałości procesów metabolicznych u niemowląt wydłuża się okres półtrwania morfiny i może dojść do akumulacji leku.

– Petydyna i jej aktywny metabolit norpetydyna są wydzielane do mleka kobiecego. Okresy półtrwania tych substancji są u niemowląt wyraźnie przedłużone. Przy wielokrotnym podawaniu dawek, zwłaszcza jeśli pacjentka sama reguluje przeciwbólowe dawki leku, może dojść do kumulacji leku u dziecka i depresji układu nerwowego. Dlatego lepiej jest unikać petydyny w czasie karmienia piersią.

– Fentanyl i alfentanyl są bezpieczne u kobiet karmiących piersią, ponieważ stężenia leków w surowicy dziecka są niewielkie.

-Kodeina jest wydzielana do pokarmu kobiecego w małym stężeniu, które prawdopodobnie nie wywołuje istotnego działania.

– Metadon przechodzi do mleka w bardzo małym stężeniu i prawdopodobnie nie jest toksyczny u dzieci. Istnieje jednak jedno doniesienie opisujące przypadek zespołu nagłej śmierci niemowląt (Sudden Infant Death Syndrom) u dziecka karmionego piersią przez matkę przyjmującą metadon .

Nadużywanie opiatów

Powszechnie uważa się, że karmienie piersią jest przeciwwskazane u kobiet nadużywających środków opioidowych, ponieważ powszechnie stosowane środki z tej grupy mogą kumulować się w surowicy dziecka. Udowodniono, że ma to związek z epizodami sinicy i bezdechu. Ciągła ekspozycja na opiaty wywołuje też uzależnienie i wystąpienie zespołu odstawienia u dzieci.

Leki przeciwkrzepliwe

– Heparyna nie przechodzi do mleka kobiecego z powodu dużej masy cząsteczkowej. Jest niewiele dostępnych danych na ten temat. Prawdopodobnie tak samo zachowują się heparyny o małej masie cząsteczkowej.

– Warfaryna nie jest wydzielana do mleka i jest bezpieczna u kobiet karmiących piersią. Inaczej jest w przypadku innych doustnych koagulantów.

Leki stosowane w chorobach tarczycy.

– Karbimazol i Methimazol są wydzielane do mleka. Istnieje potencjalne ryzyko supresji tarczycy. Są jednak dowody, że jeśli stosuje się małe dawki (< 15mg/dobę karbimazolu), nie mają one wpływu na dziecko. Jeżeli karbimazol jest podawany matce karmiącej, należy stosować najmniejszą skuteczną dawkę i monitorować czynność tarczycy i rozwój dziecka.

– Propylotiouracyl jest wydzielany do mleka w mniejszych stężeniach niż karbimazol, ponieważ jest w większym stopniu wiązany przez białka i słabiej rozpuszczalny w tłuszczach. Jest to lek z wyboru podczas karmienia piersią. Wydaje się, że nie wpływa na czynność tarczycy u dziecka, ale czynność tarczycy i rozwój dziecka powinny być również monitorowane.

-Po zastosowaniu terapeutycznych dawek jodu radioaktywnego karmienie piersią jest przeciwwskazane. Po dawkach diagnostycznych nie należy karmić piersią przez 24 godziny.

– Tyroksyna przechodzi do mleka. Nie wywołuje żadnych działań niepożądanych, ale może utrudniać rozpoznanie niedoczynności tarczycy u noworodka wpływając na wynik testu Guthriego.

Leki psychotropowe

-Pochodne fenotiazyny (chlorpromazyna) i leki pokrewne (np. haloperidol) są wydzielane do mleka w małych ilościach. Dostępne są ograniczone dane na temat wpływu tych leków na dziecko. Istnieje teoretyczne ryzyko działania sedatywnego oraz obawy co do wpływu antagonisty receptora dopaminergicznego na rozwijający się ośrodkowy układ nerwowy. Stosowanie tych leków jest zwykle konieczne, dlatego nie należy ich odstawiać. Nie ma ostatecznych dowodów na konieczność zaprzestania karmienia piersią, ale należy zachować ostrożność.

– Sulpiryd przechodzi do mleka w znaczących ilościach i może osiągnąć poziom, który ma wyraźne działanie na dziecko. Należy więc go unikać.

– Lit jest wydzielany do mleka w znaczących ilościach i może spowodować objawy zatrucia. Uważne monitorowanie stężenia leku u matki pozwala zmniejszyć ryzyko intoksykacji dziecka. Dziecko powinno być uważnie obserwowane pod kątem objawów zatrucia litem.

Leki przeciwdepresyjne

– Trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne (amitryptylina, imipramina, dezimiypramina) przechodzą do mleka. W surowicy dziecka wykrywa się ich niskie stężenia. Nie ma doniesień o działaniach niepożądanych u dzieci, ale ponieważ dane są ograniczone, zaleca się ostrożność w stosowaniu tych leków u kobiet karmiących piersią.

– Doksepina jest wydzielana do mleka i jej stężenia kumulują się w surowicy dziecka. Może doprowadzić do depresji oddechowej i dlatego należy jej unikać.

– Fluoksetyna jest wydzielana do mleka. Jest bardzo mało danych dostępnych na jej temat. Może powodować drażliwość u dziecka.

Benzodiazepiny

– Diazepam i jego aktywny metabolit przechodzą do mleka. Z powodu niedojrzałego metabolizmu stężenia leku mogą się kumulować w surowicy dziecka. Mogą wywoływać działanie sedatywne oraz powodować zespół odstawienia. Wydaje się, że kobiety przewlekle leczone diazepamem nie powinny karmić piersią.

– Temazepam jest wydzielany do mleka. Nie ma danych o działaniach niepożądanych u dzieci karmionych piersią przez matki przyjmujące temazepam jako środek nasenny, ale należy takie dzieci obserwować pod kątem objawów sedatywnych. Kobiety, które stosują duże dawki temazepamu jako narkotyk, nie powinny karmić piersią z powodu ryzyka objawów sedatywnych i możliwości wystąpienia zespołu odstawienia u dziecka.

Barbiturany

Jedynym szeroko przepisywanym lekiem z grupy barbituranów jest fenobarbital używany w leczeniu padaczki. Jest wydzielany do mleka i gromadzi się w surowicy dziecka. Może dawać objawy sedacji u dziecka. U karmiących matek powinien być stosowany z dużą ostrożnością, a ich dzieci muszą być uważnie obserwowane.

Leki przeciwpadaczkowe

– Fenytoina jest wydzielana do mleka w małych ilościach. Stanowi niewielkie zagrożenie dla noworodka, o ile poziomy leku we krwi matki mieszczą się w granicach stężeń terapeutycznych. Lek jest więc uważany za bezpieczny. Wyjątkowo jednak u niektórych dzieci mogą wystąpić objawy sedacji, np. senność, niechętne ssanie piersi. W takich przypadkach należy zaprzestać karmienia piersią.

– Karbamazepina i sól sodowa kwasu walproinowego są wydzielane do mleka w małych ilościach. Nie było jak dotąd doniesień o ich działaniach niepożądanych podczas karmienia piersią, mimo że są stosowane od dawna, tak więc obydwa te leki są uznawane za bezpieczne.

Nie ma żadnych informacji na temat stosowania nowych leków przeciwpadaczkowych jak lamotrigina , wigabatrin , gabapentin podczas karmienia piersią.

– Etosuksymid jest wydzielany do mleka w znacznych ilościach. Jest kilka doniesień o działaniu sedatywnym oraz wywoływaniu nadpobudliwości u dzieci, dlatego, o ile to możliwe, należy go unikać w czasie karmienia piersią.

Leki immunosupresyjne

– Prednizolon jest wydzielany do mleka w małych ilościach. ¹³ Mimo dużego doświadczenia w stosowaniu prednizolonu u karmiących matek nie ma żadnych doniesień o poważnych skutkach ubocznych wywoływanych przez ten lek. Preparat jest uważany za bezpieczny, ale jeżeli stosuje się go w dużych dawkach, należy obserwować funkcję nadnerczy u dziecka.

– Azatiopryna jest lekiem, na temat którego dostępne są bardzo ograniczone informacje. Ze względu na możliwe działania toksyczne prawdopodobnie nie powinna być stosowana u kobiet karmiących piersią.

– Złoto jest wydzielane do mleka w znacznych ilościach. Są doniesienia o wywoływaniu przez preparaty złota wysypki, zapalenia nerek, zapalenia wątroby i zaburzeń hematologicznych u dzieci, należy więc go unikać.

Nie ma informacji na temat stosowania penicylaminy w czasie karmienia piersią.

– Hydroksychlorochina jest wydzielana do mleka w małych ilościach. Jednak z powodu niedojrzałego metabolizmu noworodków dawki stosowane w leczeniu stawów mogą się kumulować w tkankach. Należy zachować ostrożność. Ryzyko kumulacji dawek jest dużo mniejsze, gdy podaje się je nie codziennie, ale co tydzień.

Wiadomo, że cyklosporyna jest wydzielana do mleka, ale informacji o jej stosowaniu w czasie karmienia piersią jest niewiele. Ze względu na jej możliwe działania toksyczne, prawdopodobnie lepiej jej nie stosować u kobiet karmiących piersią.

– Metotreksat jest wydzielany w bardzo małych ilościach do mleka. Może się jednak gromadzić w tkankach noworodka i z powodu jego toksycznych właściwości nie jest zalecany w czasie karmienia piersią.

– Cyklofosfamid jest wydzielany do mleka kobiecego. Opisano dwa przypadki neutropenii i jeden przypadek trombocytopenii u noworodków i dlatego lek ten jest przeciwwskazany w czasie karmienia piersią.

Większość leków stosowanych w chemioterapii nowotworów jest przeciwwskazana w czasie karmienia piersią z powodu swojej dużej toksyczności.

Leki stosowane w chorobach serca i leczeniu nadciśnienia

– Beta-blokery są wydzielane do mleka w małych ilościach. Szczególnie duże doświadczenie wiąże się ze stosowaniem labetalolu i atenololu i choć atenolol przechodzi do mleka w stężeniach większych niż inne beta-blokery, nie zauważono istotnych działań niepożądanych. Możliwe jest jednak wystąpienie objawów blokowania receptorów beta u niemowląt.

– Nifedypina jest wydzielana do mleka w małych stężeniach i jest uważana za lek bezpieczny. ¹⁴

– Metyldopa przechodzi do mleka w niewielkich ilościach. Nie opisywano po niej żadnych działań niepożądanych pomimo szerokiego stosowania i uznaje się ją za lek bezpieczny. ¹⁵

– Hydralazyna jest wydzielana do mleka w małych stężeniach i jest uznawana za lek bezpieczny.

– Tiazydowe leki moczopędne w dawkach terapeutycznych są wydzielane do mleka w małych stężeniach i są uznawane za bezpieczne. Duże dawki mogą jednak hamować laktację.

– Furosemid jest wydzielany do mleka w małych ilościach i jest uważany za bezpieczny.

– Kaptopril i enalapril są wydzielane do mleka w niskich stężeniach. Nie opisywano żadnych działań niepożądanych u dzieci karmionych piersią i prawdopodobnie leki te są bezpieczne.

– Digoksyna jest wydzielana do mleka w bardzo małych stężeniach. Nie opisywano działań niepożądanych i uznaje się ją za lek bezpieczny.

– Amiodaron zawiera jod i jest wydzielany do mleka w znacznych stężeniach. Cechuje się długim okresem półtrwania – 14-58 godzin u dorosłych. Jego działania na dziecko są nieznane, amiodaron nie jest zalecany w czasie karmienia piersią i nie należy zaczynać karmienia, jeżeli matka niedawno ten lek przyjmowała.

Leki stosowane w astmie

Jest bardzo mało dostępnych informacji na temat powszechnie stosowanych leków przeciwastmatycznych w ciąży. Jednak leki z grupy beta-agonistów, jak terbutalina i salbutamol, były stosowane u wielu kobiet karmiących piersią i nie opisywano poważnych działań niepożądanych, dlatego wydaje się, że są one bezpieczne.

– Teofilina jest wydzielana do mleka w znacznych stężeniach. Stosuje się ją jednak u dzieci w leczeniu bezdechu osiągając wyższe stężenia w osoczu. Jest więc prawdopodobnie lekiem bezpiecznym, choć są doniesienia o wywoływaniu przez nią drażliwości u dzieci. Postacie leku o powolnym uwalnianiu mogą okazać się lepsze.

Leki przeciwhistaminowe

Niektóre leki przeciwhistaminowe przechodzą do mleka w znacznych stężeniach. Mogą wywoływać senność lub drażliwość u dzieci, ale objawy te szybko ustępują wraz z odstawieniem leku.

Hormony płciowe

Preparaty złożone stosowane w doustnej antykoncepcji wiążą się ze skróceniem okresu laktacji i zmniejszonym wydzielaniem mleka. Z tego powodu powszechnie zaleca się, aby kobiety, które karmią piersią, nie przyjmowały preparatów antykoncepcyjnych typu kombinowanego. Ilość estrogenów, jaka przechodzi do mleka, jest mniejsza niż fizjologiczne stężenia estrogenów i nie wywołuje żadnych działań niepożądanych u dziecka. Preparaty zawierające tylko progestagen nie mają wpływu na wydzielanie mleka i czas trwania laktacji i dlatego są preferowane w czasie karmienia piersią.

– Androgeny i antyandrogeny są przeciwwskazane w czasie karmienia piersią ze względu na ich potencjalne działanie androgenne / antyandrogenne na płód.

– Danazol jest przeciwwskazany z powodu potencjalnego działania androgennego na płód.

Inne przeciwwskazane leki

– Ergotamina przyjmowana przez kobiety karmiące piersią powoduje wymioty, biegunkę i drgawki u dzieci. Hamuje laktację, jest więc przeciwwskazana.

Leki na kaszel oraz miejscowo stosowane środki antyseptyczne (szczególnie preparaty dopochwowe) zawierające jod, o ile to możliwe, nie powinny być stosowane. Przy ich stosowaniu może dochodzić do absorpcji jodu i nagromadzenia jodu w mleku kobiecym w bardzo dużym stężeniu ze współczynnikiem mleko:osocze sięgającym 25:1. To może wpływać na czynność tarczycy noworodków.

Lista 1 – Leki przeciwwskazane

Ciprofloksacyna

Chloramfenikol

Jod radioaktywny

Doksepina

Azatiopryna

Złoto

Cyklosporyna

Metotreksat

Cyklofosfamid

Leki cytotoksyczne stosowane w chemioterapii nowotworów

Preparaty zawierające jod

Sulpiryd

Amiodaron

Androgeny

Antyandrogeny

Danazol

Ergotamina

Lista 2 – Leki do stosowania z zachowaniem ostrożności

Sulfonamidy

Metronidazol

Tetracykliny

Izoniazyd

Omeprazol

Metoklopramid

Aspiryna

Petydyna

Karbimazol

Fluoksetyna

Diazepam

Fenobarbital

Etosuksymid

Hydroksychlorochina

Pochodne fenotiazyny

Lit

Teofilina

Lista 3 – Leki, które mogą hamować laktację

Bromokryptyna

Cabergoline

Tiazydy

Doustne leki antykoncepcyjne typu kombinowanego

Ergotamina

Piśmiennictwo